Sessies middag

09 nov 2018
14:20 - 15:15 + 15:50 - 16:45
Diverse zalen

Sessies middag

Waarom Wat is psychische gezondheid en hoe verbetert u de weerbaarheid van uw patiënt?
Wat, weten en doen Wat kunt uw voor uw patiënt betekenen? Verdieping alledaagse psychische klachten, zoals burn-out, persoonlijkheidsproblematiek, verslaving, of een kind met gedragsproblemen.
Hoe Hoe organiseert u goede ggz in de praktijk? Van de nieuwe ggz tot organisatie, visie en beleid.

Semiplenaire sessie B – Kijk op de wijk + Kleine sessies 13 t/m 24

PS B - Kijk op de wijk

Sprekers

  • Jim van Os, psychiater, hoogleraar in de psychiatrische epidemiologie en de publieke ggz en voorzitter divisie hersenen UMC Utrecht
  • Nikki Makkes, kaderhuisarts ggz

Samenwerken is een uitdagende opdracht aan alle professionals in de wijk bij de zorg voor kwetsbare mensen met psychische klachten. Op inspirerende wijze wordt getoond welke rol de huisarts hierin kan spelen.

Als huisarts zijn we het gewend om samen te werken: ketenzorg, collegiaal overleg, verwijzen, terugverwijzen, elke dag weer. Maar wat doe je als het niet soepel loopt? Of als er meerdere partijen bij betrokken zijn? Of wanneer je geen tijd hebt om het zoveelste telefoontje te plegen naar een collega in de ggz die je niet eens kent? Wachtlijsten, substitutie naar de wijk, sociale wijkteams, de psycholoog die de overbrugging naar de psychiater niet kan doen, afschalen naar de poh-ggz bij patiënten die intensieve begeleiding nodig hebben: het zijn herkenbare zaken voor ons allemaal. Dat maakt dat de coördinatie van de zorg voor mensen met psychische problematiek door de huisarts en de poh-ggz een uitdaging is.

In deze semiplenaire sessie gaan de sprekers dieper in op de wijkgerichte ggz. Wat is dat? En wat zijn de elementen die helpen? Welke uitdagingen liggen er?
Jim van Os, medeauteur van het boek Goede ggz, belicht het onderwerp vanuit zijn kennis van psychiatrische epidemiologie en publieke ggz.
Nikki Makkes, projectleider van Krachtige Basiszorg, vertelt over haar jarenlange ervaring met de organisatie van de ggz in de ‘krachtwijk Overvecht’ in Utrecht. Zij zullen in een klein uur hun enthousiasme met u delen over hun eigen ervaring met ggz-samenwerking in de wijk.

KS 13 - KOPP-zorgen, zicht op kinderen van ouders met een psychische aandoening of verslaving

Sprekers

  • Alike Visser, kaderhuisarts ggz en KOPP-ervaringsdeskundige
  • Rianne van der Zanden, senior wetenschappelijk medewerker Trimbos-instituut en Landelijk coördinator stichting Gripopjedip

Kinderen van ouders met psychische problemen (KOPP) en kinderen van verslaafde ouders (KVO) hebben grote kans om zelf in hun leven psychische klachten te ontwikkelen. Als huisarts kun je het verschil uitmaken bij signalering en organiseren van passende hulp.

In Nederland zijn er op jaarbasis 577.000 kinderen onder de 18 jaar van wie een of beide ouders psychische of verslavingsproblemen heeft (KOPP of KVO). Deze zogeheten KOPP-kinderen lopen een aanmerkelijk verhoogd risico om vroeg of laat zelf een psychische aandoening te ontwikkelen.

Het gaat om een bijzonder grote groep kinderen in onze samenleving, die veelal niet opvalt. Hierdoor blijft aandacht voor hun situatie vaak achterwege en daarmee worden kansen voor preventie van psychische problemen niet benut. Wat kun je als huisarts doen met ouders die kortere of langere tijd de controle over hun leven en opvoeding kwijt zijn, en wat betekent dit voor de kinderen? Hoe kun je deze ondergesneeuwde groep signaleren, en op welke manier ga je het gesprek aan met het kind en met de ouders? Hoe willen KOPP-kinderen graag bejegend worden? En hoe kun je met ouders praten over hun rol als opvoeder?

In deze sessie komt wetenschappelijke en praktijkkennis over KOPP aan bod, worden hulpmiddelen en interventies toegelicht en dit alles wordt ondersteund met het indringende ervaringsverhaal van huisarts Alike.

KS 14 - Liever bewegen dan moe

Sprekers

  • Annemieke Fastenau, docent Preventie en Bewegen Huisartsopleiding, Maastricht University en fysiotherapeut
  • Moniek Homan, eigenaar LEEF! Therapeutisch Centrum Maastricht, (arbeids)fysiotherapeut en bewegingswetenschapper

‘Bewegen helpt tegen werkstress: door te sporten wordt een gedeelte van de hersenen actief dat negatieve emoties remt’ – Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie

Let op: beperkte zitplaatsen in deze sessie.

In deze sessie leer en voel je direct de positieve effecten van bewegen, zodat je als huisarts werkt aan je fysieke fitheid en ook een rolmodel kunt zijn voor je patiënt. Bijna iedereen weet tegenwoordig wel dat bewegen goed is voor lichaam en geest. Maar wat houdt bewegen precies in en wanneer is het voldoende of te veel? Is er een verschil tussen bewegen en trainen?
Uit internationaal onderzoek blijkt dat huisartsen een hoger risico hebben op burn-outklachten dan mensen met andere beroepen. Ook blijkt: hoe hoger de fysieke fitheid, hoe minder stress, burn-out en depressieve klachten.

We gaan in op enkele trainingsprincipes. Verder komt de effectiviteit van bewegen bij spanningsklachten en burn-out aan bod. De opgedane kennis kunt u toepassen in uw werk en dagelijks leven, en ook als interventie voor de patiënt met psychische klachten. Bovenal biedt deze sessie vooral doen, ervaren en plezier! U kunt er meteen zelf mee aan de slag.

KS 15 - Kunst en psychiatrie: kijken naar de ander

Sprekers

  • Shailoh Phillips, onderzoeker, educator en mediakunstenaar, antropoloog en filosoof
  • Esther Vossen, adviseur kunstbeleid bij Altrecht ggz en directeur-curator van Het Vijfde Seizoen

Kunst is bij uitstek geschikt als intermediair in de communicatie over alle aspecten van mens-zijn en de menselijke geest. Hiermee raakt kunst direct de praktijk van hulpverleners.
Kijkend naar kunstprojecten leer je zien, voelen en ervaren wat een psychiatrische patiënt meemaakt. Met enige reflectie ervaar je hoe dit van invloed kan zijn op je eigen dagelijkse werk.

Het Vijfde Seizoen is een kunstenaarsresidency in de psychiatrie. Professionele kunstenaars werken één seizoen in de atelierwoning van Het Vijfde Seizoen, waarbij zij zich bezighouden met onderwerpen binnen de geestelijke gezondheidszorg. De kunstprojecten van Het Vijfde Seizoen agenderen onderwerpen over de positie van mensen met een psychische ziekte en vertellen het verhaal van patiënten.

In een plenaire inleiding wordt aan de hand van enkele aansprekende voorbeelden duidelijk wat de toegevoegde waarde is van kunstprojecten binnen de psychiatrie. Aan de hand van beeldmateriaal en een uitleg over de werkwijze van de kunstenaar wordt aan u gevraagd om u te bezinnen op de vraag hoe kunst van invloed kan zijn op uw dagelijkse praktijk.

KS 16 - Een beetje wiet zo gek nog niet?

Sprekers

  • David Herdes, verslavingsarts Antes
  • Nelly van der Gaarden, kaderhuisarts ggz en verslavingsarts Antes

Hoe kunt u verslavingsproblematiek eerder en beter herkennen? En wat heeft u als huisarts eigenlijk te bieden aan uw verslaafde patiënt? Deze sessie biedt u inzicht en houvast in deze vaak lastige materie.

U maakt kennis met een van onze patiënten. U hoort de strijd met en tegen de wiet. De sprekers nemen u mee in de achtergrondinformatie bij zijn verhaal.

  • Waar bestaat cannabis eigenlijk uit en wat is er in de loop der tijd veranderd?
  • Hoe is de werking en wat trekt mensen daarin aan?
  • Hoe zit het met de risico’s op verslaving; wanneer is het een slechte gewoonte en wanneer wordt het een verslaving?
  • Wat kenmerkt een echte verslaving en hoe ga ik daar in de praktijk mee om?
  • Wat zijn de behandelmogelijkheden, wat hebben de huisarts en de verslavingsarts te bieden?
  • Is er plaats voor medische toepassing van cannabis?
  • Hoe zit het met al die vrij verkrijgbare cannabidiol-olie, is dat inderdaad overal goed voor en aan te raden voor een breed publiek zoals de reclame ons doet geloven?

Een sessie met direct in de praktijk bruikbare handreikingen waarbij we de wetenschappelijke onderbouwing niet schuwen.

KS 17 - Farmacogenetica in de huisartspraktijk, waarom niet?

Sprekers

  • Isa Houwink, huisarts, docent onderzoeker Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde LUMC
  • Noor Pelger, huisarts en kaderhuisarts GGZ
  • Roos van Westrhenen, psychiater en klinisch farmacoloog Erasmus MC
  • Ron van Schaik, hoogleraar Farmacogenetica Erasmus MC

Een farmacogenetische test voorafgaand aan een medicatiestart kan bijdragen tot een betere behandeling en kan dus zinvol en kostenbesparend zijn, ook voor de huisarts.

De sprekers laten ieder vanuit eigen ervaring en aan de hand van casuïstiek zien hoe farmacogenetica u kan helpen.

  • Wanneer is aanvragen van farmacogenetica zinvol?
  • Hoe zit de diagnostiek in elkaar?
  • Hoe interpreteert u de resultaten?

De nieuwe richtlijn Farmacogenetica in de Psychiatrie en het nieuwe NHG-Standpunt zullen worden besproken.

De reactie op geneesmiddelen kan sterk verschillen tussen patiënten. Terwijl de meesten goed reageren op een standaarddosering, zal een aantal patiënten op diezelfde dosis geen reactie vertonen, of er zijn juist bijwerkingen. Dit komt door DNA-varianten, zoals in het CYP2D6-gen, die in 30-40% van de bevolking voorkomen. Dit beïnvloedt de behandeling met bijvoorbeeld antipsychotica en antidepressiva.

DNA-analyse kan verklaren waarom uw patiënt anders reageert, en helpt bij het maken van een goede medicatiekeuze en dosering. Voor 80 geneesmiddelen is inmiddels uitgezocht wat de optimale dosering is op basis van DNA-informatie. Vooral in de psychiatrie is farmacogenetica momenteel actueel. Hoewel er nog zeker uitdagingen zijn (onderwijs, HIS-registratie, samenwerkingsmodellen met apothekers) kan farmacogenetica ook voor de eerste lijn een belangrijk hulpmiddel zijn voor therapie op maat.

KS 18 - Grip op SOLK, van lijden naar leiden

Sprekers

  • Carine den Boer, kaderhuisarts ggz, promovendus VUmc
  • Annemarieke Fleming, gezondheidszorgpsycholoog, auteur van Pijn & het brein
  • Dick Walstock, huisarts, docent huisartsopleiding VUmc

Nieuwe inzichten en concrete adviezen om het lastige, maar interessante terrein van SOLK begaanbaar te maken.

We beginnen met een ervaringsgerichte oefening ‘Hoop doet leven’: de hersenen zijn plastisch, de veranderingen in het centrale zenuwstelsel liggen niet vast.

Vroegsignalering en diagnostiek

Hoe zorg je ervoor dat kortdurende onvoldoende verklaarde klachten geen ernstige SOLK worden? Hoe verwerk je predisponerende, uitlokkende en onderhoudende factoren in je aanpak? Zie je geen belangrijke zaken over het hoofd, zoals PTSS en complex trauma?

Naar een gezamenlijke probleemdefinitie

Geruststellen vanuit autoriteit of expertise heeft vaak weinig effect. Hoe kom je samen met de patiënt dan wel op het goede spoor? Uitleg geven over centrale sensitisatie, mede aan de hand van metaforen, kan zorgen voor meer begrip en acceptatie van SOLK door de patiënt. Hierdoor kan de bereidheid voor de juiste behandeling van SOLK toenemen.
In deze sessie zullen we dit toelichten met presentaties, filmpjes en het oefenen van ‘de eerste zin’.

Behandelen en verwijzen

Behandeling leidt vaak tot verbetering van de kwaliteit van leven. Andere resultaten kunnen zijn: vermindering van de intensiteit van de klachten, de mate van beperkingen en de medische consumptie. Welke zorgverleners kun je inschakelen bij verdere behandeling? Hoe houd je de regie in je SOLK netwerk?

KS 19 - Actief aan de slag in de spreekkamer: oplossingen vinden!

Sprekers

  • Geurt Essers, projectleider Toetsing Huisartsopleiding Nederland, Utrecht
  • Lieke Hassink-Franke, kaderhuisarts ggz

Oplossingsgerichte therapie (OT) en problem-solving treatment (PST) zijn goede psychologische technieken in de huisartspraktijk.

Psychische klachten komen veel voor: circa 1 op de 4 Nederlanders heeft klachten van somberheid, angst, stress, slapeloosheid, nervositeit. Medicatie is vaak ongewenst, niet geïndiceerd of geeft te veel bijwerkingen. Veel patiënten ontvangen het liefst een psychologische behandeling in de eigen huisartspraktijk. Maar hoe help je de patiënt om zichzelf te helpen? Oplossingsgerichte therapie (OT) en problem-solving treatment (PST) zijn hiervoor een goede mogelijkheid: patiënten leren om tot oplossingen te komen van problemen in hun dagelijks leven. De praktische aanpak in het hier en nu beoogt patiënten (weer) een gevoel van controle te geven.

In deze sessie laten we de kracht van OT en PST zien. U oefent met enkele concrete vaardigheden uit deze behandelingen. Daarbij zult u ervaren dat een actieve aanpak verschil maakt. U krijgt handreikingen hoe u patiënten meer greep kan laten krijgen op hun psychosociale problemen. Veel van deze vaardigheden zijn ook uitstekend toepasbaar bij andere (somatische) problemen in de spreekkamer. Na deze sessie kunt u zelf enkele technieken toepassen tijdens uw spreekuur, en bent u beter in staat met uw poh-ggz af te wegen welke aanpak het beste bij welke patiënt past.

KS 20 - Gedragsproblemen bij kinderen; opvoeden of behandelen?

Sprekers

  • Robert Vermeiren, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Curium-LUMC, Lucertis-de Jutters
  • Pieter Barnhoorn, huisarts, Public health & Eerstelijnsgeneeskunde LUMC
  • Lennard van Venrooij, arts-onderzoeker/promovendus

Herkennen waarom een kind gedragsproblemen vertoont, is cruciaal om zo snel mogelijk naar de juiste hulp te kunnen verwijzen.

Gedragsproblemen bij kinderen vormen meer dan de helft van de verwijzingen naar de ggz. De oorzaak van deze problemen is vaak erg divers en kan bijna alle mogelijke psychiatrische aandoeningen omvatten. De juiste hulp inzetten is cruciaal. Voor gewone gedragsproblemen en lichte psychiatrische aandoeningen kan men, als verwijzing nodig is,bij het wijkteam of poh-ggz jeugd terecht. Matig ernstige of chronische psychiatrische aandoeningen horen daarentegen wel thuis in de specialistische ggz. Deze sessie weidt uit over het veld van de jeugdhulp en geeft handvatten voor triage en de rol van de huisarts bij de behandeling.

KS 21 - Zonder pillen van slapeloos naar ‘gerust slapen’

Sprekers

  • Ingrid Verbeek, medisch bioloog, somnoloog en slaaptherapeut Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe, gepromoveerd op het gebied van de behandeling van slapeloosheid
  • Merijn van de Laar, GZ-psycholoog, adjunct-hoofd en gedragswetenschapper Huisartsopleiding in Maastricht, gepromoveerd op het gebied van psychologische factoren bij slapeloosheid

Slecht slapen kunt u zonder medicatie effectief behandelen. In deze sessie leert u relatief eenvoudige gedragstherapeutische behandeltechnieken in te zetten waarvan de resultaten beter zijn dan die van medicatie.

Slecht slapen is een veelvoorkomende klacht. Chronische slapeloosheid komt bij slaapstoornissen het vaakst voor. Huisartsen kunnen meer dan alleen slaapmedicatie voorschrijven!

Cognitieve gedragstherapie bij slapeloosheid is de gouden standaard in de behandeling bij slapeloosheid, maar dat past niet binnen de huisartsgeneeskundige zorg. Een juiste registratie van slaapproblemen en slaaprestrictie zijn effectieve methoden die kunnen bijdragen aan een goede niet-medicamenteuze aanpak van slapeloosheid. Tijdens deze sessie krijgt u concrete handvatten en achtergronden voor diagnostiek en behandeling van slapeloosheid in de huisartsenpraktijk.

U kunt thuis al actief beginnen door in de week voor het congres uw eigen slaappatroon te registreren. Neem dan uw registratie mee naar onze sessie. De slaapwaakkalender is te vinden op: www.kempenhaeghe.nl.

KS 22 - Samenwerken met het Buurtteam Jeugd: Doen! Maar hoe?

Sprekers

  • Jeanine ten Haaf, programmamanager Sterke Wijk bij Lokalis, buurtteamorganisatie jeugd & gezin regio Utrecht Stad
  • Rebecca Houtman, huisarts

Het is niet altijd gemakkelijk, maar wel op termijn lonend om samen te werken met het Buurtteam. Begin met een gezamenlijke visie, daarna concreet aan de slag voor uw eigen populatie of wijk.

Sinds een paar jaar wordt de zorg dichter in de buurt van patiënten georganiseerd, met de huisarts als spil van de eerstelijnszorg. Door de transitie spelen gemeenten een steeds grotere rol in lokale zorg en ondersteuning van burgers door buurt- of wijkteams. Dat maakt dat u elkaar vaker zult tegenkomen in de wijk. Voor de samenhang in de zorg voor de patiënt is het van belang om elkaar op te zoeken en met elkaar samen te werken. Maar samenwerking tussen huisartsen en buurtteams is nog niet overal vanzelfsprekend: het lijken twee verschillende werelden. Dit kan de nodige hobbels opleveren.

In de sessie geven we aan de hand van casuïstiek en praktijkvoorbeelden handvatten hoe u verschillen en knelpunten kunt overbruggen in uw eigen praktijk of wijk. We vertellen over het 4D-model en hoe dit onze samenwerking verder heeft gebracht. De volgende thema’s komen aan bod.

  • Hoe start je het op?
  • Hoe kom je tot een gezamenlijke visie?
  • Waar maak je afspraken over?
  • Verschillen tussen stad en dorp.

De bedoeling is dat u geïnspireerd en gemotiveerd terug kunt gaan naar de eigen praktijk of wijk om de samenwerking verder te brengen.

KS 23 - De huisarts en de poh-ggz, hoe doen ze het samen?

Sprekers

  • Joan Boeke, huisarts
  • Mieke Atema, poh-ggz
  • Willem Gotink poh-ggz

Hoe halen we het maximale uit de samenwerking tussen huisarts en poh-ggz?

In deze interactieve sessie draait het om kennisoverdracht. Hoe komt de huisarts tot een effectieve en prettige samenwerking met de poh-ggz, rekening houdend met het juridische en organisatorische kader? Het uitgangspunt zijn veelvoorkomende praktijksituaties, zoals:

  • de consultduur bepalen;
  • verwijzing naar de tweede lijn.

en vragen als:

  • wie bepaalt of de behandeling wordt afgesloten; wat doet de huisarts als de poh-ggz voorstelt om antidepressie- of slaapmedicatie voor te schrijven;
  • is de poh-ggz bereid en organisatorisch in staat om een patiënt in crisis te beoordelen?

We bespreken de juridische en organisatorische verantwoordelijkheid voor de poh-hulpverlening, de beschikbaarheid en de bereikbaarheid.
Over een aantal hete hangijzers kunt u leerzame ervaringen uit de praktijk uitwisselen met de andere deelnemers.

  • Standaardoverleg tussen huisarts en poh.
  • De toegankelijkheid van de huisarts voor incidenteel overleg.
  • Heeft de huisarts voldoende zicht op de werkwijze van de poh?
  • Is de poh-ggz lid van het praktijkteam?
  • Is er voldoende zicht op achterliggende somatiek (schildklier, hersentumor)?
  • Hoe hiërarchisch is de verhouding?
  • Zijn er afspraken over omgaan met suïcidaliteit?

KS 24 - Lichamelijke zorg voor mensen met een ernstige psychische aandoening (EPA)

Sprekers

  • Ingrid Houtman, kaderhuisarts ggz
  • Janneke Zinkstok, psychiater

Deze workshop biedt handvatten voor de somatische zorg door huisarts en poh-ggz voor mensen met een ernstige psychische aandoening.

Het thema van deze interactieve sessie is de begeleiding van mensen met een ernstige psychische aandoening (EPA) in de huisartsenpraktijk. De term EPA wordt gebruikt voor mensen met een ernstige en vaak chronische psychische aandoening met problemen op meerdere levensgebieden, zoals wonen, werk, financiën, relaties. Het gaat vaak om mensen met schizofrenie, een bipolaire stoornis, of een ernstige persoonlijkheidsstoornis, al dan niet in combinatie met verslavingsproblematiek.

Een deel van deze patiënten is te beschouwen als zorgwekkende zorgmijders, voor wie extra aandacht van de huisarts nodig is, zowel somatisch als qua begeleiding en medicatie. Vanwege de transitie van de ggz naar de eerste lijn wordt de huisarts steeds vaker gevraagd de begeleiding van deze groep patiënten op zich te nemen. Het doel van deze sessie is om kennis en vaardigheden in het werken met deze doelgroep te vergroten.

Thema’s die aan bod komen:

  • de belangrijkste psychofarmaca
  • bijbehorende somatische risico’s en controles
  • somatische zorg in brede zin voor deze groep
  • het gebruik van een terugvalpreventie- en/of signaleringsplan